Wspieranie Pewności Siebie u Dzieci z ADHD
Wychowanie dziecka z ADHD to wyzwanie pełne nieprzewidywalnych sytuacji i silnych emocji. Wspieranie dzieci w budowaniu pewności siebie jest kluczowym elementem ich rozwoju. Problemy dzieci z ADHD mogą wywoływać nasze najgorsze obawy dotyczące ich przyszłości, pełnej ponurych perspektyw wynikających z niewykorzystanego potencjału. Często pomaganie rodzicom w zarządzaniu własnymi emocjami jest kluczowe, aby mogli efektywnie wspierać swoje nastolatki w pozytywny i produktywny sposób. Gdy już uporamy się z własnymi emocjami, pozostaje pytanie: jak możemy pomóc naszym dzieciom przejść przez ten trudny okres, odzyskać poczucie celu, a może nawet radości?
Nie ma szybkich rozwiązań. Nastolatkowie z ADHD zazwyczaj myślą sztywno, działając z tzw. „stałego nastawienia” (fixed mindset), o którym pisze psycholog Carol Dweck. Bolesna świadomość ich neurodysfunkcji sprawia, że potrzebują wielu dowodów, aby zmienić swoje myślenie i poprawić światopogląd. Zaczyna się od skupienia na długoterminowych celach i kultywowania rodzinnej kultury opartej na szacunku i więzi. Wspierajmy nasze nastolatki w przezwyciężaniu apatii, odzyskiwaniu poczucia celu i nadziei.
Dzieci z ADHD często mają wyostrzone zmysły do wykrywania fałszywych pochwał. Usłyszenie, że są wspaniałe, kiedy same tak nie czują, może przynieść więcej szkody niż pożytku. Szczere i konkretne pochwały za rzeczywiste osiągnięcia są znacznie bardziej wartościowe i wspierające. Mimo że pochwały i zachęty mogą być dobrze intencjonowane, badania są jednoznaczne: poleganie na zewnętrznej motywacji może zniszczyć wewnętrzną motywację nastolatków i zakłócać rozwój poczucia własnej wartości. Co więcej, sprawia, że mniej prawdopodobne jest, że odkryją, jak dobrze można się czuć, robiąc coś dla samego robienia tego.
Badania pokazują korelację między wysokim poziomem korzystania z mediów społecznościowych a wzrostem lęków, zaburzeń nastroju i innych problemów zdrowia psychicznego wśród nastolatków. Devorah Heitner, Ph.D., autorka książki „Screenwise: Helping Kids Thrive (and Survive) in Their Digital World,” oferuje następujące sugestie dla rodziców, aby pomóc nastolatkom w rozwijaniu zdrowych emocjonalnie nawyków związanych z ekranem. Regularnie rozmawiaj z dziećmi o tym, co widzą i doświadczają w mediach społecznościowych. Pomóż im zrozumieć, że to, co widzą online, nie zawsze odzwierciedla rzeczywistość. Ustal jasne zasady dotyczące czasu spędzanego przed ekranem oraz korzystania z mediów społecznościowych. Zachęcaj do przerw i angażowania się w inne aktywności. Pokaż, jak zdrowo korzystać z technologii, ograniczając własny czas spędzany przed ekranem i angażując się w aktywności poza ekranem. Zachęcaj nastolatków do rozwijania różnych zainteresowań i pasji, które nie są związane z mediami społecznościowymi. Pomóż im znaleźć hobby i aktywności, które sprawiają im radość i dają poczucie spełnienia. Zwracaj uwagę na zmiany w nastroju i zachowaniu swoich dzieci. Jeśli zauważysz, że media społecznościowe negatywnie wpływają na ich zdrowie psychiczne, interweniuj i poszukaj wsparcia specjalistycznego. Ucz dzieci, jak bezpiecznie i odpowiedzialnie korzystać z internetu i mediów społecznościowych. Podkreślaj znaczenie prywatności i szacunku dla innych online.
Wielu nastolatków z ADHD sięga po technologie, aby złagodzić lęki, ale może to przynieść odwrotny skutek. Skup się na tym, aby dzieci korzystały z aplikacji do nawiązywania pozytywnych kontaktów i unikały treści, które wywołują negatywne emocje. Szukanie aprobaty lub wzrostu ego w postaci „lajków” i obserwujących może prowadzić do stresu. Zachęcaj dzieci do bycia sobą i unikania zmiany swojej tożsamości, aby zadowolić innych. Pomóż im zrozumieć, że prawdziwa wartość pochodzi z wewnątrz, a nie z zewnętrznego uznania. Media społecznościowe często prowadzą do uczucia zazdrości, niewystarczalności i izolacji. Ucz dzieci, aby unikały relacji, które wywołują negatywne emocje, i zamiast tego skupiły się na pozytywnych i wspierających kontaktach.
Dzieci z ADHD mogą być skłonne do ujawniania swoich problemów publicznie, zwłaszcza gdy ich zdrowie psychiczne cierpi. Zachęcaj je do szukania wsparcia u bliskich przyjaciół, rodziny lub terapeuty, co przyniesie lepsze rezultaty niż publiczne posty. Poczucie bezsilności zwiększa stres i lęk, szczególnie u nastolatków, którzy pragną niezależności. Daj im większą kontrolę nad ich życiem, pozwalając decydować o codziennych sprawach, takich jak wybór aktywności czy planowanie zadań domowych. To pomoże im poczuć się szanowanymi i kompetentnymi. Nastolatkowie z ADHD często słyszą, że nie są wystarczająco dobrzy, inteligentni, zorganizowani czy cierpliwi. Ich wewnętrzny krytyk jest surowy i nieustanny. Zamiast próbować przekonać je, że ich myśli są błędne, słuchaj ich, empatyzuj i uznawaj ich uczucia. Takie podejście pomoże im nie wierzyć we wszystko, co mówi ich wewnętrzny krytyk.
Budowanie pewności siebie u dzieci z ADHD to długi proces, który wymaga cierpliwości i konsekwencji. Poprzez autentyczne wsparcie, ograniczanie negatywnego wpływu technologii i promowanie zdrowych nawyków, możemy pomóc naszym dzieciom rozwinąć silne poczucie własnej wartości i przygotować je na przyszłe wyzwania.
